Tìm kiếm thông tin:
  Chuyên đề Bạn nhà nông
Nuôi
Trồng
Giống
Vật tư
Thiết bị - Công cụ
  Nhà nông tôn vinh
DNghiệp thân thiện
SPhẩm ưa chuộng
Nông dân thành đạt
  Trao đổi kinh nghiệm
Kinh nghiệm SX
Hỏi & đáp
  Danh bạ Bạn nhà nông
Cơ quan - Ban nghành
Hội - Hiệp hội
DN Sản xuất
DN Chế biến
DN D.Vụ-Thương mại
Trang trại
  Giới thiệu Bạn nhà nông
Website
Cẩm nang
Hồ sơ
Liên hệ


 Trồng

Vì sao cây ăn trái VN “tự thua trên sân nhà”? Vì bốn “nhà”... cứ đứng riêng!

Những ngày tết Bính Tuất vừa qua trái cây ngoại xuất hiện chễm chệ trên mâm ngũ quả của mỗi gia đình. Ít thì vài quả quít vàng Trung Quốc, nhiều thì thêm mấy quả táo xanh, nho Mỹ... Nhiều người bảo rằng trái cây Trung Quốc, Thái Lan, Mỹ có mẫu mã, màu sắc đẹp hơn trái cây nội nên sẵn sàng bỏ tiền mua.

Nguy cơ “tự thua ngay trên sân nhà” này đã được cảnh báo từ năm 1995. Vào thời điểm đó, các nhà khoa học ĐBSCL cho rằng trái cây VN rất ngon, hoàn toàn không thua kém trái cây ngoại, nhưng chính việc canh tác nhỏ lẻ, tự phát đã góp phần làm trái cây của chúng ta mất dần lợi thế cạnh tranh. Và họ đề nghị chính quyền địa phương qui hoạch lại vùng chuyên canh cây ăn trái chất lượng cao.

Sau đó, các hội nghị về trái cây tại ĐBSCL đã được tổ chức và đưa ra khẩu hiệu “liên kết bốn nhà” (nhà nước, nhà khoa học, nhà nông và nhà doanh nghiệp) như một cứu cánh cho ngành cây ăn trái.

Thế nhưng, điều gì đã diễn ra sau sự liên kết bốn “nhà” trong 10 năm qua?

Nông dân.

Trái cây VN không thua trái cây ngoại. Chúng ta có nhập, có xuất thì không thể nói thua. Những năm qua chúng ta đã xuất khá nhiều loại trái cây sang Trung Quốc, Hong Kong, Đài Loan, Singapore, châu Âu như: bưởi, chôm chôm, chuối, nhãn, xoài. Ngược lại ta chỉ nhập những loại ở VN không có như táo, lê hoặc những trái cây của ta quá tệ như nho, cam. Bộ NN&PTNT tổng kết rau quả đang có chiều hướng tăng trở lại.

Năm 2001 xuất khẩu đạt 329 triệu USD, năm 2002 giảm còn 219 triệu và năm 2004 chỉ có 167 triệu. Năm 2005 đã tăng trở lại, trên 200 triệu USD. Nguyên nhân xuất khẩu rau quả giảm là do năm 2002 Trung Quốc đòi hỏi rau quả nhập vào nước này phải đóng gói, có thương hiệu. Bây giờ các doanh nghiệp đã và đang khắc phục chuyện này.

Theo số liệu thống kê của các sở nông nghiệp và phát triển nông thôn, hiện nay diện tích cây ăn trái của vùng ĐBSCL khoảng 300.000ha. Tuy nhiên, hầu hết diện tích này đang trong tình trạng manh mún, mỗi người sở hữu một ít vườn và trồng mỗi loại một ít. 10 năm qua, nông dân ĐBSCL vẫn còn sản xuất theo kiểu “hôm nay trồng, mai đốn bỏ”, chưa có bất kỳ vùng chuyên canh nào vài trăm hecta. Đa số nông dân trồng cây ăn trái vẫn theo kiểu thích cây gì thì trồng cây nấy. Sau một hai năm, nếu thấy không hiệu quả họ sẽ đốn bỏ để trồng loại cây khác.

Tại hội thi giống bưởi ngon ở Viện Nghiên cứu cây ăn quả miền Nam (NCCĂQMN) đầu tháng 1-2006 vừa qua, khi được hỏi, anh Trần Văn Năm ở ấp Phú Quới, xã Phú Phong, huyện Châu Thành (Tiền Giang) cười buồn: “Gia đình chỉ có hơn 3.000m2 vườn, nhưng tới bây giờ chẳng biết trồng cây gì cho hiệu quả nữa. Cứ nghe ngóng xung quanh, thấy ai trồng cây gì bán được giá thì bắt chước làm theo”. Trải qua nhiều năm thử nghiệm nhiều loại cây ăn trái khác nhau, hiện giờ anh Năm tạm thời hài lòng giống bưởi da xanh. Tuy nhiên, để phòng bất trắc, anh vẫn quyết định trồng tới hai giống bưởi và gần 100 gốc sapôchê trong khu vườn bé tẹo của mình.

Những nông dân dám có suy nghĩ tiến bộ như ông Lê Văn Hoa (Hai Hoa) ở ấp Tân Phú, xã Sơn Định, huyện Chợ Lách (Bến Tre) lại chưa nhiều. Ông Hai Hoa chuyên canh 5.000m2 bưởi da xanh từ bảy năm qua. Trước đây ông trồng sầu riêng, nhưng do công chăm sóc, giá cả bấp bênh nên ông đốn bỏ hết để trồng bưởi. Muốn bưởi ra trái quanh năm (để tránh gặp lúc dội chợ, rớt giá), ông mày mò nghiên cứu cách điều khiển bưởi ra hoa theo ý muốn. Về khoản này đúng là các cán bộ kỹ thuật địa phương “bó tay”.

Ông Hai Hoa cho rằng việc trồng cây ăn trái manh mún như hiện nay thì trái cây VN dù ngon cỡ nào đi nữa cũng chẳng bao giờ cạnh tranh được trái cây ngoại. Nghĩ vậy nên ông đã trồng toàn bộ bưởi da xanh trong khu vườn của mình. “Trái cây của chúng ta có giá hay không phụ thuộc vào người nông dân. Nếu sản xuất trái cây ngon, chất lượng, mẫu mã đẹp, đồng đều... thì giá sẽ cao” - ông Hai Hoa nói.

Nhà nước.

Dù trách nhiệm qui hoạch, đầu tư vùng chuyên canh cây ăn trái chất lượng cao là của chính quyền địa phương, nhưng cho đến nay hầu như chỉ mới có tỉnh Bến Tre xúc tiến làm thật, còn các tỉnh khác trong khu vực ĐBSCL chưa thấy động tĩnh gì. Chủ tịch tỉnh Bến Tre Cao Tấn Khổng bảo rằng tình trạng sản xuất manh mún, nhỏ lẻ của nông dân từ trước tới giờ rõ ràng hiệu quả rất kém, không thể tính tới chuyện xuất khẩu hoặc tiêu thụ nội địa với số lượng lớn. “Ví dụ sầu riêng Chín Hóa rất ngon, nhưng khi đối tác nước ngoài đặt mua số lượng lớn thì chúng tôi không có để giao”.

Từ thực tế trên và qua góp ý của các nhà khoa học ở Viện NCCĂQMN, kể từ cuối năm 2005 tỉnh Bến Tre bắt đầu hình thành ngay những vùng chuyên canh cây ăn trái đặc sản của tỉnh như: sầu riêng, măng cụt, bòn bon, bưởi da xanh... mỗi vùng từ vài trăm đến vài nghìn hecta. Trước mắt qui hoạch vùng bưởi da xanh tới 3.500ha. Nông dân trong vùng này sẽ được hỗ trợ vay vốn đầu tư, được các nhà khoa học tập huấn kỹ thuật chăm sóc, thu hoạch, bảo quản...

Tình hình án binh bất động ở nhiều tỉnh khác của ĐBSCL là có nhiều nguyên nhân, như qua thừa nhận của nhiều lãnh đạo ngành nông nghiệp một số tỉnh ĐBSCL: tập quán sản xuất nhỏ và độc lập của nông dân rất khó thay đổi nên cần phải có thời gian để vận động. Việc qui hoạch lại vùng cây ăn trái chất lượng cao đòi hỏi rất nhiều vốn và phải hỗ trợ cây giống cho nông dân trồng ngay từ đâu. Và đụng đến kinh phí thì ai cũng bảo phải... chờ (?).

Nhà khoa học, nhà doanh nghiệp.

Tiến sĩ-viện trưởng Viện NCCĂQMN Nguyễn Minh Châu cho rằng nói khẩu hiệu thì dễ chứ để các “nhà” cùng đến với nhau không phải là chuyện đơn giản. Thực tế hầu hết các nhà vườn mà chúng tôi gặp đều bảo rằng mọi việc quyết định trồng cây gì, trồng như thế nào, bán cho ai... đều do họ tự quyết định chứ chẳng có ai định hướng, giúp đỡ.

Thậm chí nhiều người còn nói chưa hề biết mặt mũi mấy ông cán bộ kỹ thuật nông nghiệp của huyện mình. Một số nông dân như anh Nguyễn Văn Năm ở xã Phú Phong, huyện Châu Thành (Tiền Giang) may mắn được cán bộ nông nghiệp địa phương mời dự các lớp tập huấn kỹ thuật, nhưng điều đó chẳng giúp gì nhiều cho họ. Anh Năm nói: “Mới đây mấy ông cán bộ kỹ thuật địa phương tui thấy cây vú sữa “phất” lên thì mở hội thảo phổ biến kỹ thuật dữ lắm, nhưng gần đây cây vú sữa mất thế, mấy ổng cũng biến đâu mất tiêu. Không biết phải nghe ai bây giờ nữa!”.

Chủ tịch UBND tỉnh Bến Tre Cao Tấn Khổng khi trao đổi với phóng viên TTCN cũng thừa nhận: “Các cán bộ kỹ thuật nông nghiệp hầu hết đều được đào tạo bài bản, nhưng giữa lý thuyết và thực tế lại có khoảng cách. Mặt khác trình độ của đội ngũ cán bộ kỹ thuật nông nghiệp ở huyện, thậm chí ở tỉnh hiện nay còn yếu lắm. Họ làm sao dám “múa rìu qua mắt thợ” trước những nông dân sáng tạo như ông Hai Hoa điều khiển được cây bưởi ra hoa theo ý muốn, hay anh Chín Hóa nhân được giống sầu riêng ngon nổi tiếng ai cũng biết”.

Đó là lý do nông dân chưa đặt hết niềm tin vào cán bộ kỹ thuật địa phương và tự ý quyết định chuyện làm ăn của mình, may nhờ rủi chịu! Còn các cán bộ kỹ thuật ở phòng nông nghiệp, sở NN&PTNT chủ yếu làm công tác thống kê, báo cáo hơn là đến với nông dân. Khổ nỗi, nếu họ có tới thì cũng chưa chắc nông dân chịu nghe. Cứ thế khoảng cách giữa nhà khoa học địa phương và nông dân cứ lớn dần...

Cũng may là ở ĐBSCL còn có các nhà khoa học đầu ngành về cây ăn trái của Viện NCCĂQMN (trụ sở đóng tại xã Long Định, huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang). Viện NCCĂQMN được thành lập từ năm 1994, tập hợp một đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật chuyên về cây ăn trái hùng hậu nhất khu vực phía Nam.

Hơn mười năm qua viện đã tổ chức rất nhiều hội thi để phát hiện, nhân giống tốt; tập huấn kỹ thuật cho nông dân và cán bộ nông nghiệp hàng chục cuộc mỗi năm. Tại viện cũng tổ chức sản xuất cây giống tốt (cây có múi chủ lực, xoài, dứa, chuối...) để cung cấp nông dân trồng và ký hợp đồng với các tỉnh, thực hiện các yêu cầu nghiên cứu và chuyển giao khoa học kỹ thuật.

Hơn 10 năm qua, Viện NCCĂQMN đã thu thập được hơn 700 giống/dòng thuộc hàng chục chủng loại cây ăn quả nhiệt đới và cận nhiệt đới trong và ngoài nước. Nhiều giống qua đánh giá đã được đưa vào sử dụng trong sản xuất, làm gốc ghép, làm nguồn gen lai tạo...

Tiến sĩ Châu còn cho biết hiện tại giống chuối cấy mô sạch bệnh đã trồng thành công tại viện nhưng chưa đưa ra phổ biến được vì nông dân chưa nghe, chưa tin. Công nghệ này không phải bứng cây chuối con ra trồng như nông dân vẫn thường làm mà phải cấy mô. Ưu điểm là cây con đồng đều, khi thu hoạch sẽ đồng loạt dễ xuất khẩu. Cần có thêm thời gian để nông dân làm quen với công nghệ mới này.

Công bằng mà nói thì các nhà khoa học Viện NCCĂQMN chỉ có chức năng nghiên cứu và phổ biến giống mới, kỹ thuật mới; còn nông dân có áp dụng hay không, Nhà nước có định hướng, hỗ trợ gì hay không lại là chuyện khác.

Và trong chuyện này không thể đổ lỗi cho “nhà” doanh nghiệp, bởi họ không thể bỏ tiền ra mua một sản phẩm kém chất lượng có thể làm phương hại đến uy tín và sự tồn tại của doanh nghiệp. Cũng có một số doanh nghiệp cam đoan sẽ ký hợp đồng bao tiêu cho những vùng chuyên canh cây ăn trái chất lượng cao, nhưng hiện chưa có vùng nào thì ký với ai.

Chưa thể dễ dàng hình dung được tương lai của ngành cây ăn trái VN nói chung, vùng ĐBSCL nói riêng tới đây sẽ ra sao nếu người ta chỉ hô khẩu hiệu “liên kết bốn nhà” mà chẳng chịu liên kết thật?

Nguồn:TTOL-bannhanong.vietnetnam.net (TH 13/2/06)



° Các tin khác
• Báo động rầy nâu tấn công hàng trăm nghìn ha lúa ở ĐBSCL!
• Giá mía nguyên liệu lên tới 600.000 đồng/tấn.
• Giá hạt điều đầu vụ 2006 giảm mạnh !
• Cần một chương trình cà phê quốc gia bền vững!
• Xuất khẩu hạt tiêu và cà phê Việt Nam thuận lợi
• Việt Nam trúng thầu xuất khẩu 350.000 tấn gạo cho Philippines.
• Tín hiệu đầu xuân 2006 đã có hợp đồng xuất khẩu 1 triệu tấn gạo.
• Việt Nam gia nhập Cộng đồng hạt tiêu quốc tế .
• Năm 2006: Giá gạo thị trường thế giới vẫn ở mức cao.
• Đaklak:buôn bán cà phê qua mạng internet.
• Vấn đề thất thoát lớn trước và sau thu hoạch lúa ở ĐBSCL.
• Qúy đầu năm 2006, xuất khẩu 800.000 tấn gạo.
• Nho & hoa Langbian.
• Indonesia -Việt Nam thành lập công ty marketing cho cà phê Robusta.
• Dự báo hạn hán sớm:Sử dụng tiết kiệm nước ngay từ bây giờ!
• Cây cà rốt trên đồng đất Bắc Ninh
• Vú sữa Vĩnh Kim-Tiền Giang vào mùa.
• ĐBSCL:Tổ chức lại sản suất giống cây có múi ,tăng sức cạnh tranh.
• Sản xuất lúa gạo xuất khẩu: Nên nghĩ đến cái lợi cho nông dân.
• Giá cà phê xuất khẩu sẽ tăng 10% trong năm 2006
• Giá dừa khô tại Bến Tre bỗng chốc đã lên đến mức kỷ lục
• Cà phê tăng giá nông dân càng buồn...
• Khuyến khích ngân hàng đưa vốn về nông thôn.
• Khai trương Trung tâm Thương mại trái cây quốc gia Tiền Giang.
• Nông,lâm,thủy sản,thủ công mỹ nghệ thuộc danh mục xúc tiến thương mại trọng điểm 2006.
•  An Giang: Ươm cây lâm nghiệp-nghề đang ăn nên làm ra.
• Hái đô la từ dừa.
• Chắp cánh cho thương hiệu nông sản ĐBSCL
• Thị trường hoa Nhật Bản:Tiềm năng còn… bỏ ngỏ
• Mô hình liên kết sản xuất, tiêu thụ trái cây an toàn vùng sông Tiền.

 

Trang web được thiết kế và lưu trữ tại VietnamNetweb